PHÁP LUẬT THỜI LÊ SƠ

     
Giới thiệu Hoạt động chăm môn, nghiệp vụCông tác trưng bàyTin tức Trưng bày Trưng bày chăm đềNghiên cứu vớt Khảo cổ họcẤn phẩmDự án BTLSQG Thông tin có ích Hỗ trợ
Trong giai cấp thống trị thời Lê Thánh Tông, tất cả một tầng lớp đặc biệt quan trọng là quý tộc phong tước. Kế bên việc dựa vào thông lệ “tước dĩ thù công” được định hình từ thời “quốc sơ” (phong tước mang đến những hero có góp phần lớn trong các chuyển động quân sự và chủ yếu trị), tước phong còn được sử dụng để ban phong mang lại hoàng thân quốc thích. Có những điều khoản cụ thể trong nhì cuốn sách nổi tiếng của phòng Lê là Quốc triều hình dụng cụ và Thiên nam dư hạ tập, đấy là những văn phiên bản luật ​​điển hình ở trong phòng Lê Sơ. Trong đó, nêu ra những biện pháp cụ thể: Hoàng tộc công ty Lê Sơ không những có địa vị cao vào nền thiết yếu trị, nhưng thê tử cũng được phong ruộng đất, hưởng bổng lộc với một loạt đặc quyền pháp lý riêng biệt.

Bạn đang xem: Pháp luật thời lê sơ


*

Quốc triều hình công cụ (thời Lê) được phân phát hành vày Viện Sử học & NXB chủ yếu trị nước nhà (ảnh: người sáng tác sưu tầm)

Nhà Lê Sơ rất coi trọng yếu tố “hoàng tộc”. Câu hỏi phong tước đoạt được dựa trên quan hệ ngày tiết thống, theo vẻ ngoài huyết thống càng “cận” thì tước đoạt càng cao. Đến quá trình trị vì của Lê Thánh Tông, lệ phong tước cho người hoàng tộc còn được vận dụng cho tất cả những đối tượng người dùng trực hệ bậc bên dưới như Hoàng tử, cố gắng tử, Hoàng thái tử, Hoàng thái tôn… Sắc dụ hiệu định quan lại chế ngày 26 tháng 9 năm Hồng Đức trang bị hai (1470) vương vãi triều Lê Thánh Tông cho biết:

- Thân vương: Hoàng tử thụ phong lấy phủ làm hiệu, như ở che Kiến Hưng điện thoại tư vấn là Kiến Hưng vương.

- Thân từ vương: ráng tử của thân vương thụ phong, lấy huyện có tác dụng hiệu, như Hải Lăng huyện điện thoại tư vấn là Hải Lăng vương.

- tước đoạt Công: những con của Hoàng thái tử, Thân vương, thụ phong đem mỹ tự làm cho hiệu như Triệu Khang công

- tước đoạt Hầu: Trưởng tử của từ bỏ thân vương vãi công, thụ phong đem mỹ tự làm cho hiệu như Vĩnh con kiến hầu.

- tước đoạt Bá: những con của Hoàng thái tôn, từ thân vương, con trưởng của Thân công chúa, thụ phong rước mỹ tự làm hiệu như Tĩnh Cung bá.

- Phò mã đô uý: ngang tước Bá - chồng của Thân công chúa được thụ phong.

- tước Tử (ngang Chánh duy nhất phẩm): những con của Thân công chúa, con trưởng của Hầu, Bá được thụ phong lấy mỹ tự làm cho hiệu, ví dụ như Diên Xương tử.

- Tước nam giới (ngang lòng độc nhất phẩm): con trưởng của Thân công chúa được truy tặng, các con của Hầu, Bá được thụ phong rước mỹ tự làm hiệu, ví như Quảng Trạch Nam.

- Tá quốc sử (Chánh nhị phẩm): Con của các tước Tử, tước phái mạnh được trừ thụ.

- Phụng quốc sử (Tòng nhị phẩm): bé của Tá quốc sử được trừ thụ.

- Dực quốc sử (Chánh tam phẩm): nhỏ của Phụng quốc sử được trừ thụ.

- Lượng quốc sử (Tòng tam phẩm): bé của Dực quốc sử được trừ thụ.

Với Thân công chúa, việc trừ thụ được áp dụng với tương đối nhiều thế hệ sau, thứu tự là những tước Sùng ân sử (Tòng nhị phẩm), Dự ân sử (Tòng tam phẩm), Mậu ân sử (Tòng tứ phẩm), từ ân sử (Tòng ngũ phẩm). Ngoài ra còn có những tước vị: Quận thượng chúa Nghi tân (Chánh tam phẩm) trừ thụ cho con rể của Hoàng thái tử, con rể của Thân vương, Quận chúa Nghi tân (Tòng tam phẩm) ban cho nhỏ rể của Hoàng thái tôn con rể của từ bỏ thân vương, của Thân công chúa (Thiên nam dư hạ tập, tr.369-370).

Cần buộc phải thấy rằng, tước vị là tiêu chuẩn để phân biệt đẳng cấp của hoàng thân. Quý tộc có tước vị hoàn toàn có thể không tham gia vào cỗ máy chính trị (không có chức) cơ mà vẫn được hưởng đông đảo đặc ân vĩ đại cả về vật hóa học lẫn danh vọng. Chưa tạm dừng ở đó, trong làm chủ nhà nước thời Lê Sơ, tầng lớp hoàng thất phong tước còn được hưởng một đặc ân khác nhưng khi khảo cứu giúp về quan lại chế đơn vị Đường (Trung Hoa), Hải Văn Vệ, hồ nước Kỷ Bình hotline là “đặc quyền pháp luật” (Phân tích các đặc quyền luật pháp của quý tộc phong tước thời Đường, tr.68-69). Với bên Minh, trong một nghiên cứu và phân tích về tước chế, tác giả Tào Tuân còn báo tin về sự xuất hiện thêm của “lệnh bài miễn tử” (Sơ luận về cơ chế phong tước quan liêu thần thời Minh, tr.46-52). Điều đó cho thấy, trong một vài trường hợp, quan tiền lại, quý tộc phong tước bên Minh còn đứng trên cả pháp luật.

Đặc quyền pháp luật nhà Lê Sơ giành cho quan lại, hoàng tộc luôn luôn tạo ra một “ranh giới bất phạm” với bách tính trăm họ. Công ty Lê Sơ phương pháp tám nhóm đối tượng người sử dụng được nghị xét bớt tội (bát nghị) gồm:

- Nghị thân”: bọn họ tôn thất từ mặt hàng đản vấn (袒免 - bạn bè xa cùng bình thường tổ năm đời) trở lên, mẫu họ của Hoàng Thái hậu trường đoản cú hàng phải đặt tang ty ma (để tang trong 3 tháng trở lên) cùng họ của hoàng hậu từ tiểu công trở lên (小功 - để tang 5 tháng, không giống với đại công - 大功 để tang 9 tháng).

Xem thêm: Kịch Bản Táo Quân Cho Học Sinh, Kịch Bản Táo Quân Của Glv Gp Bùi Chu

- Nghị cố: những người theo hầu vua nhiều ngày hoặc quan tiền lại triều trước.

- Nghị hiền: những người có đức hạnh lớn.

- Nghị năng: những người tài giỏi năng lớn.

- Nghị công: những người dân có công tích lớn.

- Nghị quý: quan tiền lại tự tam phẩm trở lên, tản quan tiền từ nhị phẩm trở lên.

- Nghị cần: những người dân cần cù, siêng chỉ.

- Nghị tân: Hậu duệ của vương triều trước.

Trong đối sánh tương quan “bát nghị”, đội “nghị thân” được ưu tiên cao hơn hẳn. Quốc hình triều luật dành riêng nguyên Điều 6 (chương Danh lệ) để bảo đảm an toàn quyền lợi phát quy định cho quý tộc hoàng triều. Đặc quyền pháp luật này biểu lộ trên nhiều phương diện, tương quan đến gần như toàn thể quá trình bốn pháp tự xét xử, kết án, ra quyết định hình phạt đến thi hành án phạt. Điều 4, Điều 5 (chương Vi chế), Quốc hình triều luật ghi rõ: ví như phạm tử tội thì các quan nghị án bắt buộc làm bản tấu dơ lên để vua xét định; ban ngành nghị án ko được quyền quyết án, ví như phạm tội “lưu đày” thì được sút một bậc.

Đặc biệt là những đối tượng thuộc “nghị thân”, giả dụ phạm tội, họ được miễn thi hành các tội tiến công roi, đánh trượng, đam mê mặt. Những đối tượng thân tộc của Hoàng hậu có thể dùng tiền nhằm chuộc tội (Quốc hình triều luật, tr.50-51).

Tuy nhiên, đặc quyền pháp nguyên lý của quý tộc được phong tước đoạt không xuất xắc đối, nó không có hiệu lực trong một số trong những trường hợp độc nhất định. Đặc biệt là khi hoàng tộc công ty Lê Sơ phạm vào “thập ác” (10 tội ác): Mưu phản, mưu đại nghịch, mưu phòng đối, ác nghịch, bất đạo, đại bất kính, bất hiếu, bất mục, bất nghĩa, nội loạn. Đây cũng chính là “mười điều ác” (十恶) được công ty Đường chính sách trong Đường cách thức sơ nghĩa: Tội chết cần yếu xin, ko thể bớt nhẹ, sau thời điểm vào ngục, chạm chán dịp đặc xá cũng không thừa hưởng ân xá.

Tóm lại, bên dưới thời Lê Sơ, quý tộc phong tước được hưởng những mức độ đặc quyền khác nhau, được bắt mối cung cấp từ những vị trí của họ trong hệ thống đạo đức xóm hội. Những đặc quyền này được sự bảo trợ ở trong nhà nước mà ví dụ là Quốc triều hình luật đã tạo thành một đặc quyền pháp lý cùng với quý tộc được phong tước mà bao gồm cả khi phi pháp (trừ đội tội “thập ác”), họ cũng tương đối khó bị trừng trị bởi điều khoản đương thời.

PHẠM HOÀNG MẠNH HÀ

Tài liệu tham khảo

1. 明代臣僚封爵制度略论, 曹 循 (南开大学 历史学院 , 天津 300071) - Tào Tuân, Sơ luận về chế độ phong tước quan thần thời Minh, học viện chuyên nghành Lịch sử, Đại học Nam Khai, NXB kỹ thuật Xã hội, 2011, trang 46-52.

2. 唐代封爵贵族的法律特权探析, 胡纪平 - hồ nước Kỷ Bình, Phân tích các đặc quyền pháp chính sách của quý tộc phong tước thời Đường, Viện nguyên tắc học, Đại học dân tộc Trung Nam, Vũ Hán - hồ nước Bắc) Tạp chí khoa học Xã hội hồ nước Bắc, 2002, trang 68-69.

3. Lê Văn Hưu, Phan Phu Tiên, Ngô Sĩ Liên (1272 - 1697), Đại Việt Sử ký toàn thư, Viện kỹ thuật Xã Hội nước ta dịch (1985 - 1992), công ty xuất bản Khoa học tập Xã hội, Hà Nội, 1993 (phiên bản điện tử của tác giả).

4. Nguyễn Minh Tường (2015), Tổ chức cỗ máy nhà nước quân chủ nước ta (từ năm 939 cho năm 1884), nhà xuất bản Khoa học Xã hội, Hà Nội.

Xem thêm: Mới Nhất: Bảng Tra Cứu Biển Số Xe 19 Ở Tỉnh Nào, Biển Số Xe 19 Là Của Tỉnh Nào

5. Viện nghiên cứu Hán - Nôm (2006), Quốc hình triều luật, trong cuốn Một số văn bản điển chế và lao lý Việt Nam, Tập I: Từ núm kỷ XV đến XVIII, bên xuất phiên bản Khoa học tập Xã hội, Hà Nội.

6. Viện nghiên cứu Hán - Nôm (2006), Thiên nam dư hạ tập, trong cuốn Một số văn bạn dạng điển chế và luật pháp Việt Nam, Tập I: Từ cố gắng kỷ XV mang lại XVIII, bên xuất phiên bản Khoa học tập Xã hội, Hà Nội.